วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร

เรื่องเล่า & ประวัติจาก Wikipedia

วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดวรมหาวิหาร ตั้งอยู่บนถนนราชดำเนิน ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร ตั้งอยู่บนคาบสมุทรภาคใต้ของประเทศไทย บริเวณสันคาบสมุทรแคบระหว่างมหาสมุทรแปซิฟิกและมหาสมุทรอินเดีย เป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนาในภูมิภาคมาตั้งแต่การก่อตั้งในคริสต์ศตวรรษที่ 8 ด้วยอานิสงส์จากการเป็นจุดเชื่อมโยงของการค้าข้ามมหาสมุทร จึงได้รับอิทธิพลจากขนบธรรมเนียมทางศาสนาและสถาปัตยกรรมที่หลากหลาย ทั้งศาสนาพราหมณ์ ศาสนาฮินดู พุทธศาสนานิกายมหายาน และเถรวาท จากภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย ชวากลาง (อินโดนีเซีย) ศรีลังกา และชาวมอญในภาคใต้ของพม่า อิทธิพลดังกล่าวได้รับการผสมผสานเข้ากับสถาปัตยกรรมศาสนสถาน พิธีกรรม และประเพณีวัฒนธรรมของวัด ซึ่งส่งอิทธิพลอย่างกว้างขวางและยั่งยืนต่อประเทศไทยและประเทศอื่น ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ขนบธรรมเนียมทางศาสนาและประเพณีท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับวัดยังคงสืบทอดต่อเนื่องมานานกว่า 1,500 ปี เช่น ตำนานเมืองนครศรีธรรมราช ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุประจำปี และการแสดงนาฏกรรมโนรา ซึ่งล้วนเป็นส่วนสำคัญของมรดกทางวัฒนธรรมที่ยังคงมีชีวิตอยู่จนถึงปัจจุบัน

วัดพระมหาธาตุฯ ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของเมืองนครศรีธรรมราชที่มีกำแพงล้อมรอบ สร้างขึ้นบริเวณพื้นที่ในอดีตเคยเป็นสันทรายที่เรียกว่า "หาดทรายแก้ว" โดยเชื่อกันว่าพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้าถูกฝังไว้ใต้ผืนทรายแห่งนี้โดยพระเชษฐาและพระขนิษฐาเชื้อสายราชวงศ์จากอินเดีย ต่อมากษัตริย์ผู้ทรงธรรมและเลื่อมใสในพระพุทธศาสนาได้ค้นพบพระบรมสารีริกธาตุดังกล่าว และทรงโปรดให้สร้างพระบรมธาตุเจดีย์องค์ใหญ่ ณ สถานที่แห่งนี้ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 8 ก่อนจะทรงสถาปนาเมืองหลวงและอาณาจักรนครศรีธรรมราชในเวลาต่อมา ประวัติความเป็นมาของวัดสามารถแบ่งออกได้เป็น 4 ระยะ ดังนี้ ระยะแรก ครอบคลุมช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 5–8 โดยมีศาสนสถานของศาสนาฮินดูตั้งอยู่บริเวณใต้พระวิหารรอยพระพุทธบาทในปัจจุบัน ระยะที่สอง อยู่ระหว่างปลายคริสต์ศตวรรษที่ 8 ถึง 11 ได้มีการก่อสร้างผังศูนย์กลางแบบมณฑล (Mandala) ของกลุ่มพระบรมธาตุเจดีย์ขึ้นเป็นแกนหลักของวัด และมีการสร้างวิหารโพธิ์ลังกา ซึ่งเป็นศาสนสถานประดิษฐานต้นพระศรีมหาโพธิ์ อยู่ทางทิศเหนือบนแนวแกนเหนือ–ใต้ของกลุ่มพระบรมธาตุเจดีย์ ถัดขึ้นไปทางเหนืออีกแห่งหนึ่งคือวิหารโพธิ์พระเดิม ซึ่งเป็นศาสนสถานประดิษฐานต้นพระศรีมหาโพธิ์เช่นเดียวกันและสร้างขึ้นในสมัยเดียวกัน อย่างไรก็ตาม วิหารดังกล่าวไม่ได้ตั้งอยู่ในแนวเดียวกับกลุ่มพระบรมธาตุเจดีย์ จึงสันนิษฐานได้ว่าเคยมีวัดหรือศาสนสถานที่เก่าแก่กว่าซึ่งมีผังการวางอาคารแตกต่างออกไป ระยะที่สาม อยู่ระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 12–14 เป็นช่วงที่มีการบูรณะองค์พระบรมธาตุเจดีย์และฐานรองรับ โดยฐานสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่ระหว่างส่วนโดมและยอดเจดีย์ของพระบรมธาตุน่าจะถูกสร้างขึ้นในช่วงเวลานี้ นอกจากนี้ รูปปั้นช้างที่ประดับล้อมรอบฐานพระบรมธาตุก็น่าจะถูกเพิ่มเติมในสมัยเดียวกัน และมีการก่อสร้างวิหารเขียนเพื่อเชื่อมต่อกลุ่มพระบรมธาตุเจดีย์กับวิหารโพธิ์ลังกา

ข้อมูลจาก Wikipedia ภาษาไทย บทความ "วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร" ภายใต้สัญญาอนุญาต CC BY-SA 4.0 (ตัดตอนบางส่วน)